Biłka Szlachecka-początki istnienia i historia wsi.
POWRÓT
Biłka Szlachecka była pięknie położona ,wśród pagórków i lasów, na poludniowy-wschód od Lwowa. Starzy mieszkacy wspominają o pieknie tych 
okolic.Wioska obecnie znajduje się na terenie państwa ukraińskiego i nosi nazwę Biłki Wielkiej.Obecnie zasiedlają ją ,ludzie narodowści ukraińskiej 
,przesiedleni w ramach repartyjacji z terenów Polski.
Początki Biłki Szlacheckiej siegały ,jak się wydaje czasów Kazimierza Wielkiego,bądz okresu rządów Władysława Opolczyka na Rusi.Osadnictwo na tych 
terenach istniało znacznie wcześniej. Z III-tysiąclecia p.n.e.pochodzą narzędzia pracy odkryte na terenie Bilki Szlacheckiej.Badania językowe wskazują że był 
to polski obszar językowy. Najstarsza kronika ruska, napisana przez Nestora,zawiera informację że w 981 r.książę kijowski Wlódzimierz "władca Rusi" 
najechał Lachów i zajął ich grody Przemyśl,Czerwieńsk i inne. Ruszczenie tych terenów w znacznym stopniu następowało pod wpływem ludności 
uchodzącej przed Tatarami ze wschodniej Rusi.
Rozwój Biłki Szlacheckiej wiązał się zapewne z przybyciem ludności polskiej na te tereny ,polozone w rejonie Lwowa.. Pierwsza wzmianka w dokumentach 
o Biłce Szlacheckiej pochodzi z 1400 r..Najstarszymi właścicielami byli Włodkowie--ród szlachecki herbu Sulima,wywodzący się z Mazowsza.Zapisane 
zostało że w 1475 r.Biłkę posiadał "Jakób Włodek" W XV w.wsi nadano prawa niemieckie.

Pod koniec XV wieku w związku ze wzrostem potęgi Turcji ,ziemia lwowska doświadczała częstych napadów tureckich i tatarskich,niosących za kazdym 
razem ogromne spustoszenia tych ziem. Miały w tym także swój udział oddziały powstańcze Bohdana Chmielnickiego.Niektóre zachowane wiadomości 
rzucają światło na rozmiar strat, jakie ponosiła z tym Biłka Szlachecka  Na przykład,wzniesiony w 1441 roku pierwszy katolicki kościół  w Biłce Szlacheckiej 
w niedługim czasie został spalony przez Tatarów.. W 1620 roku Turcy i Tatarzy całkowicie zniszczyli Biłkę Szlachecką .W dokumencie polustracyjnym 
z1627 roku napisano o Biłce Szlacheckiej że "od dawnych czasów pustkami stała". W 1672 roku Turcy podążający na Lwów spalili całą wieś a ludność 
zabrali w jasyr a biłeckiego kościoła używali jako stajni dla koni.  Nic więc dziwnego że w 200 rocznicę Odsieczy Wiedeńskiej,w 1883 roku stanął w Biłce 
Szlacheckiej pomnik pogromcy Turków,Jana III Sobieskiego.
Od czasów Władysława Jagiełły do pierwszego rozbioru Polski,czyli do roku 1772 r.Biłka leżała w województwie ruskim.Po pierwszym rozbiorze Polski 
znalazła się w państwie austriackim w Królestwie Galicji i Lodomerii.
W Biłce Szlacheckiej obszar dworski w 1910 roku obejmował 924 hektary w tym 174 hektary lasu. Powierzchnia wsi łącznie z obszarem dworskim 
wynosiła 1885 hektarów.Biłka Szlachecka należała do grupy największych osad w powiecie lwowskim. W tym czasie właścicielką wsi była księżna 
Seweryna Sapieżyna .Sapiehowie byłi właścicielami od końca XIX wieku do czasów drugiej wojny światowej. D 1857 roku w Biłce Szlacheckiej istniała 
szkoła parafialna ,którą następnie przekształcono w szkołę cywilną.
W 1910 roku funkcjonowała tu 4-klasowa szkoła z wykładowym językiem polskim,do której uczęszczało 309 dzieci.Na początku XX wieku powstała w 
Biłce Szlacheckiej silna drużyna Bartoszowa a następnie Związek Strzelecki.  Kasa Pozyczkowa Raiffeisena należała do przudujących w powiecie 
lwowskim.Działała biblioteka. Mimo uwłaszczenia chłopów ,dwór nadal pozostawał niezwykle ważnym elementem życia wsi. Wiele malorolnych i 
bezrolnych chłopów znajdowalo pracę w majątku.
Właściciele biłeccy nierzadko łożyli na cele publiczne wsi .W tym względzie wyróżniała się hrabianka Julinna Wanda z Potockich Uruska po trzecim mężu 
Caboga {1788-1876}.Oprócz darowizn na rzecz kościoła wspierała materialnie szkołę ,ufundowała szpitalik dla ubogich  i ochronke dal dzieci,którą 
prowadziły Siostry Służebniczki ,które przybyły do Biłki Szlacheckiej w 1863 roku.
Przez jakiś czas w Biłce Szlacheckiej mieszkali Rusini,znajdowała się tu cerkiew grecko-katolicka .W 1820 roku cerkiew przeniesiono do pobliskich 
Zuchorzyc.
W Biłce Szlacheckiej w 1900 roku.na 1770 mieszkańców--1640 podawało język ojczysty ,jako polski,132 ruski i 5 niemiecki. Dziesięć lat pozniej ,z 2002 
mieszkańców Biłki -1994 traktowalo język polski jako ojczysty ,a ruski tylko 7 osób ,język niemiecki nie występował.
W okresie międzywojennym i w czasie drugiej wojny swiatowej Biłka Szlachecka określana była przez jej mieszkańców jako czysta Polska wieś. W 
nabliższym otoczeniu Biłki Szlacheckiej występowały miejscowości z ludnościa polsko-ruską. Najbardzie polska była Biłka Królewska oddalona okolo 1,5 
km,gdzie język polski był deklarowany niemal przez wszystkich mieszkańców wsi, W Zuchorzycach i Barszczowicach przez większość. Z kolei ludnośc 
Czarnuszowic,Hermanowa, Mikłaszowa,Czyżykowa i Gajów w zdecydowanej większości uważała za język ojczysty--język ruski.  Procent mieszkańców 
,którzy  w 1910 roku traktowali język polski jako ojczysty wynosił :  Biłka Szlachecka 99,6 procent,  Biłka Królewska  99,6,  Barszczowice  80, Zuchorzyce 
 63,  Czarnuszowice  41,  Mikłaszów  33,  Hermanów  20,  Czyżyków  16,  Gaje 4 procent.
Mozna więc uznać że Biłka Szlachecka należała na początku XX wieku do dziesięciu najbardziej polskich wsi na terenie powiatu lwowskiego obok : 
Czyszek, Kaściejowa, Krotoszyna, Pasiek Zybrzyckich, Prus, Siemianówki, Sokolnik, Zimnowódki i Zubrzy.
W dniu 30 sierpnia 1914 roku rozegrała się w pobliżu wsi bitwa między wojskami austriackimi i rosyjskimi.Przegrywający Austriacy posądzili biłczan o 
sprzyjenie wrogom i roztrzelali kilka lub kilkanaście osób. Po tym wydarzeniu wkroczyli Rosjanie ,którzy wieś obrabowali i spalili pałac Sapiehów.
W następnym roku doszło znowu do bitwy rosyjsko-austriackiej na terenie Biłki Szlacheckiej.Splonęła wówczas południowa jej część zwana Zakarczmą.
W końcowej fazie wojny,gdy nastawał rozpad monarchi austro-węgierskiej,w dniach 1do 22 listopada 1918 roku,rozegrała się krwawa walka o Lwów 
.Toczyły ją ukraińskie oddziały z ramienia proklamowanej Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej z polskimi oddziałami w znacznej części,uformowanymi 
spontanicznie z ludności cywilnej : z dorosłych ,młodzieży i dzieci. W dniu 24 listopada oddziały ukraińskie usiłowały zdobyć Biłkę Szlachecką i Krolewską. 
Biłczanie stawili silny opór .Po jakimś czasie oddziały ukraińskie opanowały Biłkę Królewską gdzie nie było warunków do obrony a póżniej po wyczerpaniu 
się amunicji Biłkę Szlachecką.Wtedy pod osloną nocy oddziały biłeckie ,głownie młodzi mężczyżni przedostali się do Lwowa i tam walczyli w obronie miasta.
Ze znanych mi nazwisk byli to : Bednarz Franciszek,  Niedzielski Michał,  Jastrząbek Franciszek, Basztabin Michał,  Sękowski Stanisław,  Podkowa 
Stanisław {tylko tyle nazwisk udalo mi się ustalić}.  Jastrząbek Franciszek dostał za to od Sapiehów hektar pola ,co jak na tamte warunki było bardzo 
dużo--jak inni zostali wyróżnieni--niewiem.
Po czterech dniach walk rozstrzelany został przez Ukraińców proboszcz parafi Biłki Szlacheckiej ,ks.Adam Henschel, znany ze swej patriotycznej posttawy. 
W dwa lata póżniej w sierpniu 1920 roku na przedpola Lwowa dotarła armia konna Budionnego.15 sierpnia ,gdy pod Warszawą toczyła sie rozstrzygająca 
bitwa, tu armia sowiecka atakowała pozycje polskie pod Zuchorzycami i Laszkami Królewskimi na wschód od Biłek.W dwa dni potem ,po odparciu tych 
ataków armia konna próbowała się przebic po Zadwórzem ,bronionym bohatersko przez ochotniczy batalion mjr.Bolesława Zajączkowskiego.
Lata międzywojenne ,a było ich tylko dwadzieścia ,nie zdołały zatrzeć w pamięci Polaków ,jak i Ukraińców ,wydarzeń z 1918 roku.Mimo to współżycie 
między ludnością polską a ukraińską układało się bez zadrażnień.

W czasach niepodłegłej Polski pamięć mieszkańców o przeszlości była niezwykle żywa. W 1938 roku wystawiono pomnik poświęcony biłczanom poległym 
w walce z Ukraińcami w 1918 roku. Pomnik wyglądał następująco:  Stał na wysokim cokole ,na którym spoczywał orzeł polski .Na przodzie ustawiono 
wyobrazenie włościanina w postawie stojącej ,z bronią w ręku. Na umieszczonej poniżej tablicy wypisano imiona i nazwiska wszystkich poległych .Pomnik 
stanął naprzeciw kościoła ,w miejscu pomnika Jana III Sobieskiego ,który został przeniesiony na dziedziniec domu Ludowego {może ktos posiada zdjęcie 
tego pomnika}. W domach opowiadano o Orlętach Lwowskich i uczono w szkole wierszy o nich. Uroczyście obchodzono rocznice Konstytucji 3 
Maja.Imprezy takie odbywały się na Tarnawce nad jeziorkiemlub na boisku szkolnym. Szczególna uroczystość wiązała się z Zielonymi Świętami jako 
świętem ludowym ,gdyż wielu biłczan należalo do Stronnictwa Ludowego..

Biłka Szlachecka i Królewska utrzymały w ciągu wieków swą polskość. Na ten stan rzeczy wpłynął zapewne fakt ,że wsie te dominowaly pod względem 
liczebności mieszkańców w najbliższym otoczeniu .Poważną rolę odegrał tu kościół .Duchowni katoliccy ,Polacy rezydowali tu i prowadzili działalność 
duszpasterską od czasów średniowiecznych. Znalazł we wsi miejsce klasztor polskich Sióstr Służebniczek. Należały one do zakonu ,który naraził się 
władzom austriackim przez sprzyjanie uczestnikom powstania styczniowego 1963 roku...Przed wyrzuceniem sióstr z Biłki Szlacheckiej i wydaleniem 
całkowitym z Galicji uratowała siostry właścicielka wsi ,hrabianka Caboga ,która była nadworną damą cesarza Austri.
W 1925 roku uchwalona została ustawa o reformie rolnej . Ziemię i pomoc w zagospodarowaniu mieli otrzymac zaslużeni żolnierze Armi polskiej. W pobliżu 
ukraińskiej miejscowości Gaje niezbyt odległej od Biłki Szlacheckiej otrzymali ziemię od kśiężnej Sapieżyny zasłużeni żołnierze Wojska Polskiego ,jednym z 
nich był mieszkaniec Bilki--Bartłomiej Kałwa.Także wielu biłczan skorzystało z reformy rolnej --duża grupa biłczan nabyła ziemię na dogodnych warunkach 
w miejscowości Hrusiatycze w powiecie bóbreckim.Pojedyncze osoby lub całe rodziny udały sie na parcelację do innych miejscowośći.Gdy w 1939 
r.weszli rosjanie to wiele z tych rodzin wywieziono na Sybir. W 1929 r na Jasłowicach wybuch wielki pożar ,strawił on większą częśc Jasłowic .W 
poludniowym rejonie wsi zaczęto wznosic nową szkołę .I w takiej to sytuacji zaskoczyła biłczan druga wojna swiatowa ,która przniosła zmiany i wiele 
cierpień dla ludności kresowej.
POWRÓT