Z DZIEJÓW PARAFI W BIŁCE SZLACHECKIEJ
POWSTANIE I UPOSAŻENIE PARAFI
W 1420 roku ,niedaleko od Lwowa w Czyszkach powstał klasztor franciszkański .Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć ,że franciszkanie z Czyszek 
sięgali swą pracą do Biłki Szlacheckiej.
Kraje te były skąpo zaludnione .Brakowało rąk do pracy , sprowadzano więc kolonistów z Zachodu.Budowano wtedy wsie na prawie magdeburskim , lub 
istniejące opierano na powyższym prawie.Wiek XIII miał najwyższy napływ kolonistów , ściągała ich przeważnie większa własnośc celem uprawy nieużytków i 
karczunku lasów .Wsie na prawie magdeburskim ciągneły się długim rzędem budynków .Środkiem biegła droga .
Nie znamy dokładnej daty założenia Biłki Szlacheckiej .Jest to jednak osada bardzo stara .Błogosławiony Jakub Strepa określił 25 .VIII.1400 r.okręg sąsiedniej
 parafi wyżniańskiej i już wtedy wspominał o istniejącej Biłce.Najstarszym właścicielem Biłki Szlacheckiej był ród Włodków.Wiadomości o ich władaniu Biłką 
są skąpe .Przechowały się przekazy żródłowe, z których wiemy że Włodkowie pobierali w Biłce myto .Jakub Włodek 5.IV. 1470r.żądał myta w Biłce i z tego 
powodu miał nawet termin we Lwowie .W roku 1664 r.pobierał jeszcze w " Biełce" prywatne cła i myta Aleksander Izdebski , sędzia wojskowy .
Ludnośc parafi początkowo nie była zbyt liczna .Ustawiczne napady nieprzyjacielskie dziesiątkowały ludność ,lub uprowadzały w smutną niewolę.
Z lustracji królewszczyzny , do których należała Biłka Królewska ,przekonujemy się, że wieś " Byełka " miała w 1564 r. 5 osiadłych kmieci na półłankach 
,którzy dawali rocznego czynszu po 7 i pół grosza ,po jednej kurze ,wartości 1 grosza ,po 10 jaj ,wartości 9 groszy .Karczmarzy było 4 .Dawali oni rocznego 
czynszu po 2 grzywny ,po jednej kurze ,po 10 jaj ,co stanowiło razem 13 zł.Podsadków było 3 .Oni nic nie dawali .Robili tylko co im kazano .Był też w Biłce 
staw ,który spust w czwartym roku przynosił 50 zł dochodu .Młyn biłecki dawał rocznie 30 kłód mąki żytniej wartości 30 zł .Posiadała także Biłka błotne łąki 
.Nakoszono na nich 36 stogów siana .
W latach 1661-2 było 8 poddanych osiadłych na półłanach .Ciągłe wojny sprawiały że wieś często była niszczona.Wedle lustracji z 1627r.było osiadłych tylko 
3 kmieci i jeden zagrodnik.
Początkowa nazwa wsi spotykana w XV w.brzmiała Byelka,Bielka ,w XVI w.Biełka lub Bilka ,a w XVII w. Biłka Nobilum .Utrzymywała się nazwa Biłka 
Szlachecka .
Wieś Biłka Szlachecka składała się z różnych części .Należały do niej Jasłowice { Jaslowycze } , wymienione już w roku 1492 ,dalej Dół ,Kleparów , 
Pogranicze , Werbniki , Zakościół .Nazwa Kleparów dziś już nie istnieje .Z nowszych nazw dołączają się Tarnawka , Zakarczma , Podjur, Wilkówka , Zarzeka 
, Nowa Ulica, Błonie , Łysa Góra , Wygnańce.
Przyrost ludności się zwiększał w miare zbliżania się do najnowszych czasów .Na przestrzeni stu lat ,stan jest następujący --w roku 1832 liczba parafian 
wynosiła 1644 ,a w roku 1932 -3710 dusz..
Spis ludności z 1905r. wykazywał ilośc dusz łacińskich 3066, obok tego było 582 Rusinów i 95 Żydów..W roku 1911 było w parafi 3716 dusz łacińskich , 
mianowicie w Biłce Szlacheckiej 2170 , w Biłce Królewskiej 856 , w Zuchorzycach 470 , w Hermanowie 220 . W roku 1939 zanotowano 3857 dusz.Król Jan 
III Sobieski osiedlił na terenie parafi pewną ilość Tatarów , którzy z biegiem czasu ulegli asymilacji ,pozostał tylko w psychice biłeckiej duch dawnych 
osiedleńców.
Przy przyjmowaniu sakramentów świętych mamy różne liczby parafian .Podczas Czterdziestogodzinnego nabożeństwa w 1865 r. przystąpiło do sakramentów 
świętych 1100 osób , byli to prawie wszyscy parafianie biłeccy.Największa ilośc wydanych komuni świętych była w roku 1941 podczas panowania 
sowieckiego w sumie 15510 bez Biłki Królewskiej .Ludność była przeważnie małorolna ,posiadająca od 2 do 5 morgów ziemi .Ponad 20 morgów ziemi liczyło 
około 25 gospodarzy w całej parafi .Wokół gospodarstw biłeckich rozciągały się pola dworskie Sapiehów i arcybiskupstwa lwowskiego { majątek w 
Czarnuszowicach}
Z dawnych nazwisk na terenie parafi ks.Urban wymienia nazwiska--Adamski, Dómski , Fiałkowski , Górski , Jabłoński , Kasperski , Kuprowski , Kuziemski , 
Kwaśniowski , Kamiński , Lewandowski , Leszczyński , Niedzielski , Okopski , Sękowski , Szatkowski , Wróblewski .  Jedno z najstarszych nazwisk w Biłce 
,które przewija się od początku istnienia wsi ,jest to nazwisko Niedzwiedz.
Wincenty Urban
Kościół w Biłce
Uposażenie parafi
Parafia Biłka Szlachecka od czasu swego powstania należała do diecezji Lwowskiej .Arcybiskup Jan Dymitr Solikowski w relacji z 1600 r. wymienił Biłkę ,jako
 należącą do dekanatu lwowskiego . Arcybiskup Jan Próchnicki w swej relacji z 12 maja 1623 roku po straszliwym napadzie tatarskim zaliczył parafię w Biłce 
do dekanatu lwowskiego.
Parafie wiejskie były po największej części fundacjami prywatnych właścicieli majątkow. Podobnie było i w Biłce .W całej okolicy początkowo nie było 
żadnego kościoła .Pierwszy kościół wybudowano w Glinianach w 1397 r., w Wyżnianach 1400r., w Czyszkach 1420 r.w Jaryczowie Nowym 1431 r..Przez 
jakiś czas Biłka Szlachecka należała do parafi w Wyżnianach.
Zmiana nastąpiła w 1441 roku .W tym roku nastąpiła fundacja parafi rzymsko-katolickiej w Biłce Szlacheckiej .Fundatorami parafi byłi -Włodek ,dziedzic Biłki 
i Jan ,dziedzic Hemanowa .Akt fundacji parafi w Biłce sporządzili Jan z Hermanowa i Włodek z Biłki we Lwowie w najbliższą środę po święcie św.Stanisława 
wiosennego - to jest 10 maja 1441 r.Do parafi biłeckiej należeła : Biłka Szlachecka , Biłka Królewska  , Hermanów , Zuchorzyce . Przez jakiś czas płaciły 
biłeckiemu plebanowi dziesięcinę następujące wsie : Mikłaszów , Podbereżce , Czyżyków , Gaje , Wrocławice , Czarnuszowice .Metryki parafialne w Biłce z 
XVII wieku wykazują akty chrztów mieszkańców -Mikołajowa , Podbereziec , Mikłaszowa , Czarnuszowic , Głuchowic .Z tego można wnioskować że zasięg 
parafi był dośc duży.Akt fundacji zaczynał się słowami -- w " Imię Boże, Amen" Ponieważ czyny ludzkie nie mogą długo przechowywać się w pamięci z 
powodu krótkiego kresu życia człowieka ,stosownie więc i dobrze jest utrwalić je na piśmie wobec świadków .Włodek z Biłki i Jan z Hermanowa erygowali i 
ufundowali nowy kościół parafialny w Biłce z nowej posady przy pomocy Bożej .Do tego pięknego dzieła skłoniła pobożnośc i milosierdzie w celu zyskania 
skarbów w niebie , gdzie ich nie niszczy ani rdza ani mól , złodzieje nie kradną .Fundatorzy uczynili to nie namówieni , ani nie zmuszeni , nie uwiedzeni żadnym 
zdrożnym błędem ,ale po rozważnym zastanowieniu się , wsparci zbawienną radą swych przyjaciół , dla zbawienia dusz swoich ,przodków ,potomków i 
prawych następców.

Włodek zapisał też sadzawkę " thym pothokiem , która ciągneła się od dworu hermanowskiego i mogła się rozlewać na wszystkie strony , a kończyła się u 
grobli hermanowskiego pana .

W 1454 r.powiększył uposażenie kościoła biłeckiego wojewoda podolski , zwany  " Bucho z Pomorzan " .Właściwe jego nazwisko brzmiało Hryćko z 
Pomorzan Kierdejowicz..
Kierdejowicz zapisał w 1454 roku dziesięcinę ze wszystkich zasiewów i owoców we wsi Podbereżce.
W 1547 r. zapisał we Lwowie  {3 stycznia } Feliks Ziemicki , dziedzic Biłki , dziesięcinę z Podbereziec , Wrocławic , Hermanowa , Zuchorzyc i Biłki Małej 
{Królewskiej}Majątek beneficjalny przechodził różne koleje od czasów fundacji parafi  1441 do roku 1941 r.Proboszcz biłecki ks.Michał Jarzyna zaskarżył 
właściciela Biłki Szlacheckiej 26 lipca 1802 r. ponieważ ten odmawił płacenia dzięsięciny .Ks. Jarzyna 
powoływał się na dokumenty z r.1441 , 1454 , 1547 .Dwór niewiele sobie robił z tego .Kajetan Uruski z Biłki Szlacheckiej doniósł 14.VIII.1802 r. do władz 
gubernialnych , ze dokument z 1441 r.uważa za nieautentyczny .
Za zgodą ks.Andrzeja Prawdzikowskiego proboszcza biłeckiego , wyłączono w r.1890 majątek beneficjalny w granicach Unterbergen .Mamy dowody na to 
,że już w roku 1824 dzierżawili Niemcy to pole od proboszca biłeckiego.
W 1939r. pozbawiono probostwo zupełnie majątku ziemskiego .Komitet wiejski zabrał grunt w Podbereżcach , donosząc o tym proboszczowi 3 listopada 
1939 r. .Niedługo cieszyli się Rusini tym pięknym i urodzajnym polem . Sowieci włączyli je w 1940 r. do sowchozu w Unterbergen .Probostwu nie 
pozostawiono , jak doniósł do Kurii Metropolitańskiej ks.kanonik Czwaczka,ani " skibki ziemi"
Dobrodzieje parafi 
Obok możnych dobrodziejami kościoła biłeckiego były też ofiarne jednostki z ludu . Na pierwszym miejscu musimy umieścić Wlodka z Biłki i Jana z 
Hermanowa , którzy dali początek parafi i kościołowi w Biłce . Rodzina Włodków miała dwa herby .Jedna rodzina znaczyła się herbem Sulima , a druga 
Prawdzic .Obie rodziny miały mężnych członków . W r.1438 Tatarzy pod wodzą Sachmata napadli na południowo - wschodnie rubieże Rzeczpospolitej 
.Nastało wielkie niebiezpieczeństwo .Tatarzy rozpuścili swe zagony po Rusi i Podolu i złupili kraj .Obładowani liczną zdobyczą wracali w swoje strony 
Zebrani Polacy poczęli mścić swe krzywdy .Z tych utarczek zachowała się scena męstwa jednego z Włodków .Mianowicie Jan Włodek z domu Sulima został
 ciężko ranny .Tatar zdzierał z niego szaty .On udał martwego .Za to mscił się póżniej na Tatarach.